Πολλά ακούγονται τελευταία και για τα καλά που προσφέρει στην υγεία του ανθρώπου η Ζέα (δίκοκο σιτάρι). Ας δούμε λοιπόν πως γίνεται η καλλιέργεια της πολλά υποσχόμενης για τους αγρότες Ζέα.
Παραγωγή και ζήτηση

Στις αρχές της δεκαετίας του 1900 καλλιεργούνταν  μέχρι 200.000 εκτάρια * αγριοσίταρου  στις ΗΠΑ. Στοιχεία για την  παραγωγή στις ΗΠΑ δείχνει ότι οι αγρότες συμβατικής όσο και βιολογικής πιστοποιημένης καλλιέργειας αυξάνονται. Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι βιολογικές εκτάσεις που φυτεύτηκαν με αγριοσίταρο κυμάνθηκαν σημαντικά κατά τις δύο τελευταίες  δεκαετίες. Σύμφωνα με το USDA οι αγρότες στις ΗΠΑ έσπειραν  5.000 εκτάρια βιολογικά πιστοποιημένο αγριοσίταρο το 1995, με τον αριθμό αυτό να μειώνεται σε 3.300 εκτάρια  το 2005 και να  αυξάνεται πάλι μετά. Η δημοτικότητα του αγριοσίταρου έχει τα τελευταία χρόνια  αυξηθεί γεγονός  που οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στα οφέλη του για την υγεία.
(*)   1 εκτάριο  = 10 στρέμματα

Στοιχεία από το Πανεπιστημίο (Αυστραλίας):
“Σήμερα υπάρχει έντονο ενδιαφέρον για το αγριοσίταρο κυρίως από ανθρώπους  που ψάχνουν για εναλλακτικές τροφές, αρχαίες ποικιλίες , ή πιστοποιημένα βιολογικά προϊόντα σιτηρών. “
Η  πρώτη εμπορική εκμετάλλευση αγριοσίταρου στην Αυστραλία έγινε από τον Geoff και Julie Brown  το 1989. Η παραγωγή στην Αυστραλία εκτιμάται σήμερα στους 4.000 τόνους, με εκτιμώμενη λιανική τιμή των μεταποιημένων βιολογικών προϊόντων αγριοσίταρου 7,7 εκατ. δολαρίων. Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι σήμερα υπάρχουν περίπου 10.000 τόνοι οργανικού  αγριοσίταρου  ετησίως , αξίας 10 εκατ. Δολαρίων και αποφλειωμένου για λιανική, αξίας 19,2 εκατ. δολαρίων. Ενώ υπάρχει  μεγάλη  ζήτηση  για τα συγκεκριμένα  βιολογικά  δημητριακά η  κακή απόδοση και οι  παρατυπίες της αγοράς είναι απογοητευτική  για την επέκταση της καλλιέργειας.  ( Σας θυμίζει κάτι; )

 

Περιβαλλοντική προσαρμοστικότητα
Κάτω από ιδανικές συνθήκες καλλιέργειας οι αποδόσεις της βιολογικής καλλιέργειας αγριοσίταρου είναι χαμηλότερες από της βιολογικής καλλιέργειας σιταριού. Οι αποδόσεις κυμαίνονται γύρω στα 200 – 300 κιλά το στρέμμα , ενώ οι αποδόσεις για το κοινό στάρι μπορούν να φτάσουν τα 400 – 500 κιλά / στρέμμα. Οι βιοκαλλιεργητές  βόσκουν συχνά μέσα στο αγριοσίταρο  κατά τη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου, ​​ωστόσο, ο αντίκτυπος αυτής της πρακτικής  δεν έχει γίνει γνωστός.

Σύμφωνα με ερευνητικές (υπό ιδανικές συνθήκες) καλλιέργειες μερικές έρευνες δείχνουν ότι το αγριοσίταρο μπορεί να καλλιεργηθεί όπως  πολλά παραδοσιακά δημητριακά (όπως το σιτάρι) και είναι σε θέση να αξιοποιήσει καλύτερα τα θρεπτικά συστατικά, όταν  καλλιεργείται με  σύστημα χαμηλών εισροών, γεγονός που υποδηλώνει ότι το αγριοσίταρο θα μπορούσε να διαδραματίσει μεγαλύτερο ρόλο στην εναλλακτική καλλιέργεια  δημητριακών.

Σε δοκιμές που διεξήχθησαν  το 1997 από 22 ερευνητικά ιδρύματα σε εννέα χώρες  της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με την (Spelt για βιώσιμη γεωργία στην Ευρώπη), έδειξαν ότι το αγριοσίταρο ήταν εκπληκτικά προσαρμόσιμο  ιδιαίτερα σε φτωχά εδάφη και σε πολύ υγρές καιρικές συνθήκες. Στα μέσα ορεινών περιοχών  θα μπορούσε να αντέξει σε  βαριά χώματα  καλύτερα από το κοινό σιτάρι. Επίσης έχει μικρότερες απαιτήσεις για αζώτο σε σχέση με το κοινό  σιτάρι όταν καλλιεργείται υπό τις ίδιες συνθήκες.
Σε συνθήκες  όμως   ανομβρίας, διαπιστώθηκε ότι το αγριοσίταρο είχε υψηλότερη θνησιμότητα σε σύγκριση με τις συνηθισμένες ποικιλίες σιταριού. Άλλοι ερευνητές υποστηρίζουν  ότι η ανθεκτικότητα    οφείλεται στην αντοχή  σε χαμηλές θερμοκρασίες ή / και την υπερβολική υγρασία,  παρά στην  αντοχή του στην ξηρασία. Ο άργιλος στο χώμα  είναι ένας από τους κύριους λόγους που περιορίζουν την ανάπτυξη των φυτών και της παραγωγικότητας των καλλιεργειών σε όξινα εδάφη.

 

Χρήσεις του αγριοσίταρου  (spelt)
Η πιο κοινή χρήση του  Αγριοσίταρου είναι ως υποκατάστατο των αλεύρων σίτου στό ψωμί, στα ζυμαρικά, μπισκότα, κράκερ, δημητριακά πρωινού, κέικ, muffins, μίγματα για τηγανίτες, ψωμιά, και βάφλες, και στις ζωοτροφές. Έχει υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες και κάνει υψηλής ποιότητας ψωμί. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή  μπύρας. Οι Ευρωπαίοι χρησιμοποιούν το αγριοσίταρο στην παραγωγή της μπύρας, τζιν και βότκα. Η έρευνα στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική έδειξε ότι ενώ   έχει υψηλότερη περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες από ό,τι ο μαλακός σίτος, με  αναφερόμενους μέσους όρους 12,1 -17,1%, έχει  ασυνεπής αποδόσεις, χαμηλό βάρος, και απαιτεί μία ακριβεί  διαδικασία αποφλείωσης. Οι άνθρωποι που πάσχουν από ορισμένες αλλεργίες σε σίτου έχουν αναφερθεί ότι είναι σε θέση να ανεχθούν τα προϊόντα που παρασκευάζονται από αγριοσίταρο. Η σύνθεση γλιαδίνης και γλουτενίνης του αγριοσίταρου είναι πολύ παρόμοια με το σιτάρι. Ως εκ τούτου, τα άτομα με αλλεργίες στο σίτο οι οποίοι είναι σε θέση να ανεχτούν το αγριοσίταρο πάσχουν από κάτι άλλο εκτός από δυσανεξία στη γλουτένη. Το αγριοσίταρο και το σιτάρι είναι τόσο στενά συνδεδεμένα, τόσο γενετικά όσο και βιο-χημικά, που είναι δύσκολο να καθοριστεί ποιοι παράγοντες μπορεί να είναι υπεύθυνοι για τις αναφερόμενες μη αλλεργιογόνες ιδιοτήτες . Η δυσανεξία στη γλουτένη, από Ομάδα της Βόρειας Αμερικής, αναφέρει ότι το κριθάρι, το σκληρό και σιμιγδάλι σίτου, μαλακού σίτου, φαρίνα, Kamut ®, σίκαλη, όλυρα και τριτικάλε περιέχουν γλουτένη και δεν πρέπει να καταναλώνεται από ασθενείς με κοιλιοκάκη.
Εγκατάσταση των καλλιεργειών

Διαχείριση ζιζανίων
Το αγριοσίταρο έχει αργή  ανάπτυξη και μπορεί εύκολα να πνιγεί από ταχέως αναπτυσσόμενα ζιζάνια. Απαιτείται  βιολογική διαχείριση και  προσεκτικός σχεδιασμός, με στόχο μία  καλλιέργεια απαλαγμένη απο ζιζάνια.
Η βιολογική διαχείριση ζιζανίων μπορεί να επιτευχθεί με την εφαρμογή ενός συνδυασμού των ακόλουθων στρατηγικών:
Μακροπρόθεσμες στρατηγικές:

α) Παρακολουθήστε την καλλιέργεια για να εντοπίσετε τα  προβλήματα των ζιζανίων. Κατανοήστε τη συνήθεια της ανάπτυξης, τον κύκλο ζωής και τα χαρακτηριστικά σποράς των  ζιζανίων για να   διαχειριστείτε με στρατηγικό τρόπο τα ζιζάνια στο πιο ευάλωτο στάδιο της ανάπτυξής τους και την αποφυγή διασποράς  των σπόρων τους.
β) Τακτική  παρακολούθηση &  βελτίωση της γονιμότητας και της δομής του εδάφους για την ενθάρρυνση της ανάπτυξης των καλλιεργειών και την αποθαρρύνση των ζιζανίων.
γ) Αναπτύξτε  ένα καλό πρόγραμμα οργώματος, που να εμποδίζει τα ζιζάνια από την εμφάνιση μέχρι τη σπορά τους.
δ) Πυκνές καλλιέργειες  χλωρής λίπανσης μπορούν να παραγκωνίσουν τα ζιζάνια. (αμειψισπορά)
ε) Τακτική περικοπή, ή βόσκηση για την πρόληψη των ζιζανίων
ζ)  Η πρόληψη για  την  εισαγωγή των σπόρων   ζιζανίων στο αγρόκτημα με την εφαρμογή ορθών γεωργικών βιολογικών τακτικών ασφάλειας και υγιεινής , όπως λεπτομερή καθαρισμό του  εξοπλισμού σποράς και συγκομιδής και τη διασφάλιση ότι οι σπόροι κατά τη φύτευση είναι καλά διαβαθμισμένη * και απαλλαγμένοι από σπόρους ζιζανίων.

(*) διαβαθμισμένοι – κοσκινισμένοι, οι περισσότεροι σπόροι ζιζανίων όπως και το κοινό σιτάρι είναι μικρότεροι από το ντυμένο και απομακρύνονται. Η συγκεκριμένη διαδικασία δεν μας προστατεύει από ανάμειξη των σπόρων από δίκοκκο ή μονόκοκκο που επίσης είναι ντυμένα. Το βασικότερο πρόβλημα στον Ελλαδικό χώρο, που εύκολα μπορείτε να διαπιστώσετε, μπαίνοντας σε ένα κατάστημα βιολογικών προϊόντων
Βραχυπρόθεσμες στρατηγικές:

α) Η Θερμοκρασία του εδάφους για σπορά, Το έδαφος πρέπει  να είναι  ακόμα ζεστό έτσι ώστε οι σπόροι να βλαστήσουν σύντομα και να υπερυσχύσουν έναντι των ζιζανίων. Χαμηλές   θερμοκρασίες  καθυστερούν την ανάπτυξη και ευνούν τα ζιζάνια.
β) Μικρές σε διάρκεια καλλιέργειες  για την αποτροπή  εμφάνισης των  ζιζανίων πριν από τη σπορά
γ) Εντατική βόσκηση των ζιζανίων με τα ζώα πριν από τη σπορά
δ) Χρήση  φλόγας, ατμού ή σκάλισμα πριν από την σπορά έτσι ώστε να καταστραφούν τα ζιζάνια
ε)  Σβάρνισμα των εμφανισθέντων ζιζανίων μετά την σπορά του αγριοσίταρου (στάδιο   των 2-3 φύλλων)
ζ)  Αύξηση του ποσοστού σποράς για την υπερκάλυψη των  ζιζανίων.
Λίπανση  καλλιεργιών

Άζωτο
Στο εξωτερικό έρευνες έχουν δείξει ότι το αγριοσίταρο  έχει χαμηλότερες απαιτήσεις σε άζωτο από το σιτάρι (περίπου 25 – 30% λιγότερο) δίνοντας μεγαλύτερα περιθώρια για εναλλακτική βιολογική καλλιέργεια. Έχει προταθεί ότι, όταν ανιχνεύονται περισσότερα από 20 mg/kg1 νιτρικό Ν στο έδάφος , δεν απαιτείται αζωτούχα λιπάνση. Μεγαλύτερα ποσοστά αζώτου μπορεί να οδηγήσουν σε πλάγιασμα
Φώσφορο και κάλιο
Η λίπανση με φώσφορο και  κάλιο είναι παρόμοιες με το σιτάρι ή κριθάρι. Ωστόσο, πειραματικές καλλιέργειες  έδειξαν ότι σε εδάφη με χαμηλή  περιεκτικότητα σε φώσφορο το αγριοσίταρο   είχε μεγαλύτερη ικανότητα αδελφώματος το ίδιο και σε εδάφη με περισσότερη βιομάζα,  αλλά αυτό δεν μεταφράζεται απαραίτητα  σε υψηλότερη απόδοση.

σπορά
Για την βέλτιστη καλλιεργητική εγκατάσταση θα πρέπει το χωράφι να  είναι απαλλαγμένο από ζιζάνια.
Καταλληλότερη εποχή σποράς για την  (Ελλάδα) : Οκτώβριος

Σποράς και βάθος σποράς
Το Βέλτιστο βάθος σποράς  είναι το ίδιο όπως στο σιτάρι, δηλαδή περίπου 4 cm ή 6 cm σε αμμώδες εδάφος
Οι σημερινές ποικιλίες σιταριών είναι γυμνές και σπέρνονται εύκολα με σπαρτικές μηχανές
ὀμως το αγριοσίταρο το δίκοκκο και το μονόκοκκο σπέρνονται ντυμένα. Η Προσπάθεια να αφαιρέσετε το φλοιό μπορεί να οδηγήσει σε ένα μεγάλο ποσοστό  κατεστραμμένων, και κατά συνέπεια, μη βιώσιμων σπόρων. Πιστεύεται επίσης ότι ο φλοιός μπορεί να προστατεύει το σιτάρι κατά των παρασίτων και των ασθενειών στο χρόνο πριν από την βλάστηση.
Η παρουσία του φλοιού, ωστόσο, μπορεί να οδηγήσει σε δυσκολίες κατά τη σπορά με ποιο κοινή τα μπλοκαρίσματα στους  σωλήνες πτώσης. Η Αντικατάσταση των ραβδοτών σωλήνων για πτώση με λείους θα συμβάλει στην αντιμετώπιση του προβλήματος. Ωστόσο, μείωση της ταχύτητας σποράς και τακτικοί ελέγχοι για φραξίματα κατά τη διάρκεια της σποράς είναι απαραίτητοι.
Η παρουσία του φλοιού  επιβραδύνει τη βλάστηση. Βραδύτερη βλάστηση μπορεί να είναι προβληματική, αν η υγρασία του εδάφους είναι περιορισμένη, αλλά μπορεί επίσης να προστατεύσει το σπόρο, αν σπαρθεί με ξηρασία.

Πυκνότητα σποράς

100 – 250 φυτά / μ2
100 ως 125 φυτά σε άνυδρες περιοχές 150 – 250 φυτά σε ένυδρες περιοχές
από έρευνες στη γειτονική Ιταλία εμείς βρισκόμαστε στα 200 – 250 φυτά /τμ
Το αγριοσίταρο είναι το πιο απαιτητικό σε νερό από τις τρεις ποικιλίες και αντέχει σε χαμηλές θερμοκρασίες. Το έχω καλλιεργήσει στα 850 μέτρα και πήγε πολύ καλά.

Το δίκοκκο αντέχει και σε ποιο άνυδρες συνθήκες. Το δίκοκκο πλέον είναι στην τρίτη χρονιά και βλέπω ότι έχει προσαρμοστεί. Για το μονόκοκκο δεν έχω ακόμα πολλά στοιχεία καθώς είναι η πρώτη χρονιά.

Υπολογισμός πυκνότητας σποράς

Ο ακόλουθος τύπος μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον υπολογισμό των πυκνοτήτων σποράς, λαμβάνοντας υπόψη:
το στόχο της πυκνότητας  των φυτών
το ποσοστό βλάστησης (90% = 0,9 στον τύπο)
το βάρος του σπόρου. Το βάρος εξαρτάται από το αν ο σπόρος έχει ξεφλουδιστεί ή όχι, κάτι που  πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη στους υπολογισμούς.
% επι της έκτασης σποράς – συνήθως το 80%, εκτός εάν σπορά γίνει σε δυσμενείς συνθήκες (80% = 0,8 στον τύπο).
Τιμή Σπορά = βάρος 1000 σπόρων #? + (Γραμμάρια) x στόχος πληθυσμού  φυτών (φυτά/m2) ÷ 100 ÷ ποσοστό εγκατάστασης * x  ποσοστό βλάστησης

53.67 grams x 140 plants / m2 ÷ 100 ÷ 0.8 x 0.9 = seeding rate 84.5 kg/h

Ο σπόρος μετά το θερισμό και τον καθαρισμό του έχει αυτή τη μορφή

με αυτή τη μορφή σπέρνεται.  Τα (τεμάχια) που βγαίνουν από την θεριστική μηχανή περιέχουν τις περισσότερες φορές 2 σπόρους και όχι ένα. Αυτό καθιστά κάπως δύσκολο τον ακριβή αριθμό των σπόρων ανά κιλό. Κατά μέσο όρο τα 100 τεμάχια ζυγίζουν 12 γραμμάρια. Οι σπόροι κατά πολύ πρόχειρη προσσέγγιση μπορεί να φτάνουν και τους 170. Με μία αναγωγή προκύπτει ότι ανά κιλό φτάνουν τους 14.500 – 15.000.  Αυτό όμως αλλάζει κατά πολύ όταν ο σπόρος έχει μικρότερο ή μεγαλύτερο μέγεθος. Τα παραπάνω μεγέθη αφορούν τους σπόρους της φωτογραφίας.  Στην ποιό πάνω καλλιέργεια σπάρθηκαν 120 κιλά σπόρου σε 5000 τμ. Η καλλιέργεια είναι σχετικά αραιή και πλούσια σε ζιζάνια κάτι που οφείλεται σε παράγοντες που περιγράφονται παραπάνω και όχι μόνο.
Αυτό που δεν περιγράφεται παραπάνω είναι η συμπάθεια των ζωντανών προς το συγκεκριμένο είδος (λαγοί, αγριογούρουνα). Εγώ είχα πρόβλημα μόνο με τους λαγούς. Αυτό θα πρέπει να ληφθεί υπ ´οψην από  τους επίδοξους καλλιεργητές. Για το δίκοκκο και το μονόκοκκο δεν έχω αντίστοιχες πληροφορίες και τα έχω σε περιφραγμένους χώρους. Η πυκνότητα του δίκοκκου είναι μεγαλύτερη δηλαδή οι σπόροι ανά κιλό είναι περισσότεροι. Οι σπόροι  του μονόκοκκου είναι σημαντικά μικρότεροι και από τις δύο ποικιλίες.

καθαρισμός και αποφλοίωση

Ο καθαρισμός του σπόρου με διαδοχικά κόσκινα είναι απαραίτητος για να παραμήνει η καλλιέργεια απαλλαγμένη από άλλα είδη σιτηρών και ζιζάνια. Φυσικά όπως έγραψα και παραπάνω η μέθοδος αυτή δεν εξασφαλίζει την απαλαγή από σπόρους δίκοκκου ή μονόκκου. Προσωπικά ο μόνος τρόπος αντιμετώπισης που γνωρίζω και εφαρμόζω είναι το ψαλίδισμα αμέσως μετά το σχηματισμό των σταχυών.  Απλά όλα τα στάχυα που δεν ανήκουν στην συγγεκριμένη ποικιλία κόβονται και απομακρύνονται.

Υπάρχουν δύο τουλάχιστον τακτικές που ακολουθούνται για την αλευροποίηση
Στην πρώτη διοχετεύουμαι το ντυμένο στάρι σε πετρόμυλο και κοσκινίζουμε στη συνέχεια. Το αλεύρι που πέρνουμε είναι αρκετά χαμηλής ποιότητας λόγο της υπερβολικής ίνας και σχετικά λίγο.  Από μία μέτρηση που έκανα 1 κιλό σιτάρι δίνει 600 γραμμάρια αλεύρι (λογικό  σφάλμα  5%)

Στη δεύτερη περίπτωση το σιτάρι αποφλοιώνεται και μετά πηγαίνει στο μύλο. Σε αυτή την περίπτωση το αλεύρι είναι πολύ καλής ποιότητας ειδικά αν προέρχεται από πετρόμυλο.
Φυσικά η διαδικασία αυτή ανεβάζει στο διπλάσιο το κόστος.
που ανεβάζουν το κόστος τελικού προϊόντος κατακόρυφα.
Αυτός είναι και ο λόγος που οι συγγεκριμένες καλλιέργειες εγκαταλείπονται.

Χρήση και ποιότητα ζύμης (αφορά αποκλειστικά το αλεύρι από Spelta)

Η βασική χρήση του αγριόσταρου είναι για την παρασκευή ψωμιού. Η ζύμη που παρασκευάζεται αποκλειστικά από αλεύρι αγριόσταρου, χαρακτηρίζεται από χαμηλότερη σταθερότητα, λιγότερη ελαστικότητα και υψηλότερο άπλωμα σε σχέση με τη ζύμη από το κοινό σιτάρι. Έχει μικρότερο όγκο είναι ανοιχτόχρωμη και με ποιο τραχιά υφή. Στην αρτοποιεία δεν παράγουν ψωμί φτιαγμένο αποκλειστικά από αγριόσταρο , αλλά από μείγμα αλεύρων μαλακού σίτου για να βελτιωθεί και σταθεροποιηθεί η ποιότητα.
Αρτοπαρασκευή στο σπίτι
Η χρήση από αλεύρι αγριόσταρου στο σπίτι είναι δημοφιλής.  Ωστόσο το αγριόσταρο συμπεριφέρεται πολύ διαφορετικά από το αλεύρι κοινού σίτου. Ένα χαρακτηριστικό είναι η ικανότητά του να απορροφά το νερό. Αυτό τονίζεται ιδιάιτερα για τις ζύμες. Καλό θα είναι τα υλικά να ζυγίζονται.

Στο κείμενο σκόπιμα χρησιμοποίησα τον όρο αγριοσίταρο και όχι σπέλτα, όλυρα ή ντίνκελ (τοπωνύμιο)  ή άλλο όνομα διότι ο συγκεκριμένος σπόρος υπήρχε & υπάρχει και ελπίζω να υπάρχει σε όλο τον πλανήτη.

Το κείμενο πέρνει αρκετές πληροφορίες από εδώ

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *